Świat Prawieku Olgi Tokarczuk

Książki Olgi Tokarczuk cieszą się ostatnimi czasy rosnącą popularnością – zdobycie przez polską pisarkę Nagrody Nobla w dziedzinie literatury to wydarzenie, o którym słyszeli w końcu nawet osoby, które nieczęsto sięgają po książki. Z tego powodu warto przyjrzeć się nie tylko najnowszej, lecz także początkowej twórczości autorki – między innymi powieści “Prawiek i inne czasy“.

Fenomen “Prawieku”

Co ciekawe, o książce pojawiły się naprawdę pochlebne opinie już niedługo po jej wydaniu przez Tokarczuk. Mówiono, że można ją uznać za świetną próbę powieści z gatunku realizmu magicznego. Literaturoznawcy porównywali ją nawet do kultowej powieści znakomitego kolumbijskiego noblisty G. G. Marqueza “Sto lat samotności” i rzeczywiście, można znaleźć podobieństwa między tymi utworami. Co jednak złożyło się na geniusz “Prawieku i innych czasów” Olgi Tokarczuk?

Książka jako opis świata

Opis świata – tym właśnie w pewien sposób jest powieść Tokarczuk. Autorka przedstawia dzieje kolejnych pokoleń rodów żyjących w Prawieku, leżącym pośrodku wszechświata. Na kartach książki przedstawiane są losy mieszkańców na przestrzeni wielu lat – ważne wydarzenia historyczne przeplatają się tam z codziennymi problemami prostych ludzi – pierwszymi miłościami, dorastaniem, doznawaniem starości. W pewien sposób świadczy to także o uniwersalności powieści – kolejne pokolenia mieszkańców Prawieku wcale nie różnią się wobec siebie znacząco. Czas mija, a jednak świat nie zmienia się diametralnie – starość ustępuje miejsca młodości, nawiązują się kolejne relacje, młodzi ludzie rozkwitają i zaczynają samodzielne życie, by później ustąpić miejsca swym dzieciom. Samo życie.

Magia Prawieku

Choć świat przedstawiony w powieści to zdecydowanie krajobraz Polski – występują w nim znane Polakom widoki, wspominane są wydarzenia historyczne – to jednak nie jest to świat znany czytelnikowi. Jest w nim bowiem magia, która naturalnie towarzyszy mieszkańcom Prawieku. To niezwykła kraina, gdzie dzieją się rzeczy dla prostego człowieka niezrozumiałe, wykraczające poza ludzkie poznanie. A jednak wszystko to – magia, przeznaczenie, historia i przemijanie – łączy się ze sobą w naturalny sposób, tworząc jednostkę niepowtarzalną, z pozoru znajomą, a jednak wcale nie tak oczywistą – Prawiek.

Dlaczego warto sięgnąć po książkę?
Warto zaznajomić się z twórczością polskiej noblistki. “Prawiek” napisany jest przystępnym językiem, dzięki czemu przyjemnie się go czyta. Świat w nim przedstawiony zaskakuje i wręcz prosi, by poznać go bliżej. Książka może okazać się bliska każdemu czytelnikowi – choć Prawiek to miejsce niezwykłe, wiele wydarzeń przedstawionych w książce może wydać się człowiekowi aż nazbyt znajome – to właśnie magia uniwersalności powieści.

Book obraz autorstwa freepik - www.freepik.com

Czarny humor w pracy grabarza

Historie, które ciężko ogarnąć

Gulliaume Bailly, Francuz posiadający dobrze prosperujący zakład pogrzebowy, postanowił opisać kilka historii ze swojej pracy w książce. “Nekrosytuacje. Perełki z życia grabarza” (https://www.taniaksiazka.pl/nekrosytuacje-perelki-z-zycia-grabarza-bailly-guillaume-p-1292480.html) to na pozór niezobowiązująca lektura, pełna żartów i anegdot, z której wyłaniają się delikatnie zagadnienia wymagające od czytelnika głębszej refleksji. Nie mamy tu chronologicznej lub przyczynowo-skutkowej fabuły, to bardziej zbiór luźno powiązanych ze sobą przykładów i opowiastek, krótka, przez co czyta się ją błyskawicznie.

Grabarz nie jest zawodem, który kojarzy się z prestiżem czy uwielbieniem społecznym, bez względu na szerokość geograficzną. Najczęstszym skojarzeniem jest pan z łopatą, chodzący po nocach po cmentarzu, żyjący sam nieopodal miejsca swojej pracy. By zostać grabarzem nie kończy się żadnej szkoły, kursu, nie ma na to żadnych dokumentów poświadczających umiejętności zawodowe. Od tego zajęcia zaczynał również autor, który po pewnym czasie założył własny zakład pogrzebowy, zatrudniając kilkanaście osób różnych profesji. W swoich historiach przeprowadza nas przez cały proces, od momentu zabrania ciała do kostnicy, na pogrzebie kończywszy. Swoją opowieść przeplata definicjami i ciekawostkami, o tym jak powstał zawód grabarza, jak nazywany jest w różnych krajach, a nawet jak dobrze jest płatny. Interesująca jest również lista najczęściej zadawanych pytań i sugerowane odpowiedzi, w razie gdyby ktoś chciał przeprowadzić merytoryczną konwersację z grabarzem odnośnie ramowych zasad wykonywanej przez niego pracy.

Od kopania dziury w ziemi po akcesoria funeralne

Biznes pogrzebowy to jedna z bardziej lukratywnych branży, w dodatku nie ma możliwości, że zniknie na nią popyt. Auto uważa swoją pracę za najbezpieczniejszą na świecie, zaraz po piekarzu. Nie sposób przyznać mu racji, ale należy również zgodzić się ze stwierdzeniem, że nie należy do łatwych. Roszczeniowość klientów, specyficzne zamówienia i czas, w którym należy im sprostać są czasami zajęciami niezwykle karkołomnymi. Autor opisuje również wydarzenia niekonwencjonalne, jak kontakt z policją czy koronerem, a także motywy, w których potrzebne jest DNA denata w celu zbadania poszlak jakiegoś śledztwa.

Między wierszami, przy humorystycznych opowiastkach przebija się bardzo długi ciąg refleksji, przede wszystkim nad szacunkiem do życia i samego zmarłego. Co ważne, autor nie wyśmiewa potrzeb klientów w zakresie doboru muzyki, wyglądu pastora, a nawet ubrań (czasami przebrań) pracowników pogrzebowych. Rozumie każdą decyzję i wie, że jest ona nieodzownie związana z życzeniami lub poszanowaniem dla decyzji lub sposobu życia zmarłego.

Book obraz autorstwa freepik - www.freepik.com

W świecie opowiadań Olgi Tokarczuk

Gra na wielu bębenkach” to jeden z najbardziej rozpoznawalnych zbiorów opowiadań wśród polskich utworów literackich – to niezwykłe dzieło polskiej noblistki w dziedzinie literatury, Olgi Tokarczuk. Jest wyjątkowym elementem jej twórczości – autorka znana jest przede wszystkim ze swych powieści. Co takiego wyjątkowego można odnaleźć w zbiorze opowiadań “Gra na wielu bębenkach“?

Odłamki rzeczywistości w opowiadaniach Tokarczuk

Opowiadania Olgi Tokarczuk w niezwykły sposób ukazują wielopłaszczyznowość rzeczywistości. Każde z nich napisane jest w innym stylu i przedstawia inną historię. Autorka zawiera w nich liczne rozważania na temat natury człowieka i rzeczywistości. Wiele miejsca poświęca roli wyobraźni w ludzkim życiu, płynności granicy między rzeczywistością a fikcją. Warto zwrócić uwagę na język twórczości Tokarczuk – bogate słownictwo i barwne, sensualne opisy zdecydowanie przykuwają uwagę i pozwalają czytelnikowi zagłębić się w świat przedstawiony przez autorkę. Choć każda z przedstawionych historii jest inna i ukazuje rozterki innego bohatera, wszystkie łączy niezwykłość, jaka cechuje opisywaną przez Tokarczuk rzeczywistość. To opowiadania nieszablonowe, które rzucają nowe światło na uniwersalne problemy ludzi współczesnych.

Podział opowiadań w zbiorze

Zbiór Olgi Tokarczuk zawiera 19 opowiadań, które ze względu na ich tematykę można podzielić na trzy kategorie: opowiadania dotyczące literatury, te dotykające sfery wyobraźni i takie zawierające refleksje dotyczące współczesnej rzeczywistości, ogarniętej pędem i wyniszczającej. Zwłaszcza ostatnie jedenaście opowiadań, opisujących problemy współczesnej rzeczywistości, daje do myślenia – przedstawia historie bohaterów, którzy poddają się marazmowi, w pośpiechu codziennego życia zapominając o najważniejszych wartościach i tracąc cenne chwile swojego życia na to, co w ostatecznym rozrachunku okazuje się nieistotne. Pobudza to do zastanowienia – czy warto poświęcać relacje z innymi ludźmi i szczęście na rzecz tego, co przeminie, nie pozostawiając po sobie nic poza poczuciem żalu?

A co po “Grze na wielu bębenkach”?

Osoby, którym przypadła do gustu książka Tokarczuk, powinny zapoznać się z innymi jej utworami z tego samego okresu twórczości – warto zainteresować się przede wszystkim takimi pozycjami jak “Prawiek i inne czasy” oraz “E. E.”. Zwłaszcza, że teraz, po otrzymaniu przez autorkę Nagrody Nobla w dziedzinie literatury, należy nadrobić braki w znajomości jej twórczości – w końcu to nie lada wyróżnienie, które świadczy o talencie pisarskim autorki.

Coffee obraz autorstwa freepik - www.freepik.com